Cuộc hội thảo
“Tự chủ kinh tế trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau” do Phòng Thương mại và
công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 3/7 được nhiều chuyên gia khái quát là
để tính hướng “thoát Trung” trong bối cảnh phức tạp tại Biển Đông…
Phó Viện trưởng Viện
Nghiên cứu quản lý kinh tế TƯ Võ Trí Thành đặt vấn đề, tự chủ trong một thế giới
hội nhập, tương thuộc nhau cần bao hàm cả 2 nội dung, chủ quyền độc lập quốc
gia và tối đa hoá sự phát triển kinh tế.
 |
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan (phải), Lê Đăng
Doanh (giữa) và Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc cùng ngồi ghế chủ trì hội thảo.
|
Chấp nhận “cuộc chơi” hội
nhập nghĩa là quyền tự chủ nhìn từ góc độ quyền quyết định chính sách, thực thi
chính sách, rà soát chính sách bị thu hẹp. Ví dụ, tham gia WTO, quốc gia thành
viên không thể tự áp thuế ở bất cứ mức nào, thuế quan không thể vượt trần quy định
của tổ chức này.
Dù vậy, hội nhập vẫn
tác động theo cả hướng tích cực và tiêu cực đến vấn đề chủ quyền đất nước vì hội
nhập rõ ràng có rủi ro nhưng rủi ro lớn nhất lại là không hội nhập, tức không
thể phát triển.
“Cuộc chơi” với Trung
Quốc, theo lập luận đó, ông Thành cho là không thể không khai thác. Trong cuộc
chơi này, người láng giềng “to vai nhưng hẹp bụng” đang “ăn” được nhiều hơn.
Nhưng không phải vì thế Trung Quốc tuyệt đối an toàn. Rủi ro ngược lại đối với
chính quốc gia đang trỗi dậy này.
Từ phân tích này, ông
Thành đi đến nhận định khá lạc quan, Trung Quốc không dễ gì tiếp tục gây hấn ồ ạt,
quy mô lớn hơn trên biển dù vẫn phải tính đến kịch bản xấu nhất là Trung Quốc cắt
100% giao thương với Việt Nam.
Trung Quốc không chỉ là
bạn hàng lớn mà còn đang là chủ thầu ở nhiều dự án khá quan trọng, nhạy cảm
trong giao thông, năng lượng ở Việt Nam. Trung Quốc cũng chiếm 1/4 lượng khách
du lịch đến Việt Nam. Nền sản xuất của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguồn
nguyên liệu nhập từ Trung Quốc…
Tuy nhiên, tới 60% lượng
nguyên liệu nhập đó là từ các doanh nghiệp, tập đoàn xuyên quốc gia đang đầu tư
tại Việt Nam. Chấm dứt bán hàng, trước hết Trung Quốc thiệt hại hàng trăm tỷ
USD/năm, liên quan chặt chẽ đến việc giải quyết việc làm cho hàng chục triệu
lao động của nước này ở các tỉnh thành phía Nam… Sau đó, uy tín của Trung Quốc
đối với các bạn hàng là các tập đoàn kinh tế quốc tế cũng đổ vỡ.
Tán thành những phân
tích này, TS Lê Đăng Doanh cho rằng, không nên ngồi than về số kiếp phải ở cạnh
người láng giềng luôn chỉ tìm cách chơi xấu anh em mà cần xác định ở bên Trung
Quốc là một lợi thế địa chính trị không thể bỏ qua để phát triển đất nước.
Sự phụ thuộc lẫn nhau
giữa kinh tế Trung Quốc và Việt Nam rất đáng chú ý. Ông Doanh dẫn một vài con số,
45% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đang xuất sang ba tỉnh miền Nam Trung Quốc.
Mặc dù Trung Quốc có thể ép giá với gạo Việt Nam nhưng cũng sẽ phải cân nhắc
khi định quay lưng.
Về nguồn nguyên liệu Việt
Nam nhập khẩu từ Trung Quốc, ông Doanh dẫn chứng chuyện của tập đoàn Samsung tại
Việt Nam. Năm 2013, Samsung Vina xuất được hơn 23 tỷ USD và Trung Quốc khó có
thể dừng việc cung cấp nguyên liệu với giá trị gần xấp xỉ cho nhà máy của
Samsung tại Việt Nam vì làm như thế vừa mất tiền, tự từ bỏ nguồn lợi vừa tai tiếng
với các tập đoàn thế giới.
Tuy nhiên, vị chuyên
gia kinh tế này cũng đồng ý với những khuyến cáo đầy quan ngại về việc hiện diện
của các doanh nghiệp Trung Quốc trong hàng loạt dự án lớn và quan trọng của Việt
Nam. Lý do ông Doanh đưa ra là vì chất lượng, tiến độ không đảm bảo của các
công trình, dự án này trong khi “Trung Quốc là bậc thầy về… đút lót, mua chuộc”.
Ông Doanh phân tích, Việt
Nam đã trao quá nhiều công trình cho nhà thầu Trung Quốc theo hình thức EPC:
23/24 nhà máy xi măng; 15/20 dự án nhiệt điện đốt than, giao thông, khai khoáng
(bauxite), cho thuê rừng và đất rừng ở vùng biên giới…
Các dự án có nhà đầu tư
Trung Quốc tham gia mang nhiều màu sắc chi phối của lợi ích nhóm. Đây là một yếu
tố làm gia tăng rủi ro, dẫn đến những sơ hở khiến Việt Nam có thể rơi sâu vào
tình trạng phụ thuộc vào kinh tế Trung Quốc.
Đồng cảm với những lo lắng
của các đồng nghiệp, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cảnh báo, hiện tượng tương
thuộc giữa quan hệ kinh tế Trung Quốc - Việt Nam rất… không bình thường.
Theo bà Lan, yếu tố
chính trị hiện chi phối nhiều đến quyết định kinh tế, nhiều thương vụ lớn, hệ
trọng được thực hiện trong bối cảnh lợi ích nhóm, nguy cơ tham nhũng vẫn còn hiển
hiện. Nhiều quyết định kinh tế hiện nay, chưa theo quy trình ban hành chuẩn mực,
trong khi những phức tạp, nguy hại về quản lý nhà nước, an ninh kinh tế xã hội,
an ninh quốc phòng thì khó lường hết được.
Tình trạng này thực sự
là thử thách lớn cho các nhà lãnh đạo Việt Nam trong vấn đề ứng xử với Trung Quốc
trong quan hệ kinh tế trong thời gian tới, trong bối cảnh biển Đông đang căng
thẳng hiện nay.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét